Profilaktyka nowotworowa to istotny element ochrony zdrowia — regularne badania przesiewowe i edukacja mogą pomóc wykryć chorobę we wczesnym stadium, zanim pojawią się objawy. Poniżej znajdziesz informacje o programach finansowanych przez NFZ oraz o działaniach edukacyjnych w zakresie profilaktyki onkologicznej.
Aby umówić wizytę lub uzyskać informacje organizacyjne, skontaktuj się z rejestracją: Lipnica Murowana 14 68 52 628, Filia Rajbrot 14 68 52 999, lub skorzystaj z e‑rejestracji.
Cytologia
Program profilaktyki raka szyjki macicy — finansowany przez NFZ.
Profilaktyka, która ratuje życie
Regularne badania cytologiczne (rozmaz z szyjki macicy) pozwalają wykryć zmiany przednowotworowe i wczesną postać raka szyjki macicy w stadium bezobjawowym — zanim pojawią się poważniejsze konsekwencje zdrowotne.
Czym jest cytologia
To proste badanie wykonywane podczas wizyty u lekarza ginekologa lub położnej polegające na pobraniu materiału z przedniej części szyjki macicy. Ze względu na wolne tempo rozwoju wielu zmian nowotworowych, regularne badania umożliwiają wczesną diagnozę i skuteczniejsze leczenie.
Kiedy wykonać cytologię
Badania cytologiczne wykonuje się ze wskazania lekarza ginekologa oraz w ramach programu NFZ skierowanego do kobiet w wieku 25–59 lat ubezpieczonych w NFZ, które nie uczestniczyły w programie „Profilaktyki raka szyjki macicy” w ostatnich 3 latach lub otrzymały pisemne wskazanie do następnego badania za 12 miesięcy. W programie badanie wykonuje się zazwyczaj raz na 3 lata.
Do programu mogą też kwalifikować się kobiety w szerszym przedziale wiekowym (np. 25–64 lata) z określonymi czynnikami ryzyka — szczegóły ustala lekarz lub położna realizująca program.
Wskazówki
Pamiętaj, że badanie cytologiczne może uratować życie. Niewielki dyskomfort podczas pobrania materiału to niewielka cena za długie życie w zdrowiu. W razie pytań co do terminu kolejnego badania skontaktuj się z rejestracją POZ.
Mammografia
Program profilaktyki raka piersi — finansowany przez NFZ.
Czym jest mammografia?
Mammografia to szybkie, proste i bezpieczne badanie rentgenowskie piersi, które pomaga wykryć raka piersi we wczesnym stadium. Polega na wykonaniu zdjęć obu piersi, dzięki czemu możliwe jest wykrycie zmian nowotworowych i innych nieprawidłowości, zanim staną się wyczuwalne. W ramach programu badanie jest bezpłatne dla osób uprawnionych do świadczeń — nie potrzebujesz skierowania.
Korzyści z mammografii
- Pozwala wykryć małe zmiany, które nie są jeszcze wyczuwalne ani przez lekarza, ani przez pacjentkę.
- To skuteczna metoda wykrywania raka piersi we wczesnym stadium, co poprawia skuteczność leczenia.
- Wczesne wykrycie daje lepsze rokowania i większą szansę na pełne wyleczenie.
- Regularne badania mammograficzne zmniejszają ryzyko zgonu z powodu raka piersi.
Czy kwalifikujesz się do programu?
Program jest przeznaczony m.in. dla kobiet w wieku 45–74 lata, które spełniają jedno z poniższych kryteriów:
- Nie miałaś wykonanej mammografii w ciągu ostatnich 2 lat (wiek ustala się na podstawie roku urodzenia).
- Zakończyłaś leczenie chirurgiczne raka piersi i minęło 5 lat od jego zakończenia, a nadal jesteś w trakcie hormonoterapii — wtedy zaleca się badanie co 12 miesięcy.
- Zakończyłaś leczenie raka piersi i 5-letni okres monitorowania — badanie co 12 miesięcy.
Szczegółowe zasady kwalifikacji i terminy badań ustala program NFZ; w razie wątpliwości skontaktuj się z rejestracją.
Zalecenia po badaniu
- Jeśli wynik mammografii będzie prawidłowy, kolejne badanie wykonasz zazwyczaj za 2 lata.
- Jeśli wynik będzie nieprawidłowy, lekarz skieruje Cię na dalszą diagnostykę w ramach NFZ.
Jak przygotować się do badania?
- Zabierz dowód tożsamości — będzie potrzebny przy rejestracji.
- Załóż wygodne ubranie (rozbieranie do pasa).
- W dniu badania unikaj dezodorantów, balsamów lub talku w okolicy piersi.
- Zrezygnuj z biżuterii na szyi.
- Jeśli to możliwe, zabierz wyniki poprzednich mammografii.
Samobadanie piersi
Oprócz mammografii warto regularnie obserwować i badać piersi:
- Oglądanie — stań przed lustrem, obejrzyj piersi i doły pachowe z uniesionymi i opuszczonymi rękami; zwróć uwagę na kształt, symetrię, skórę i brodawki.
- Badanie palpacyjne — zbadaj piersi opuszkami palców ruchami pionowymi, ukośnymi i kolistymi.
Więcej o programie na stronie Ministerstwa Zdrowia — profilaktyka raka piersi (mammografia).
„SPRAWDZAM!” — samobadanie piersi i jąder
Edukacja w zakresie profilaktyki onkologicznej i samobadania.
O programie
Regularne badania profilaktyczne oraz świadome samobadanie mogą zwiększyć szanse na wczesne wykrycie chorób nowotworowych, co przekłada się na lepsze rokowania. W poradniach POZ SPGZOZ Lipnica Murowana i filii w Rajbrocie możesz uzyskać informacje o profilaktyce nowotworowej, zdrowym stylu życia oraz o tym, jak prawidłowo wykonywać samobadanie piersi i jąder.
Profilaktyka raka piersi
Rak piersi to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów u kobiet i może rozwijać się bezobjawowo. Warto:
- Samobadanie piersi — wykonuj je około raz w miesiącu, najlepiej 2–3 dni po miesiączce, gdy piersi są najbardziej miękkie.
- Badanie piersi przez lekarza — podczas rutynowej wizyty u ginekologa.
- USG piersi — zalecane m.in. dla kobiet po 30. roku życia; częściej przy obciążeniu rodzinnym.
- Mammografia — dla kobiet w wieku 45–74 lata w ramach programu NFZ (co ok. 24 miesiące), bezpłatnie — patrz sekcja Mammografia.
Profilaktyka raka jądra
Rak jądra to częsty nowotwór złośliwy u młodych mężczyzn (ok. 20–44 lata). Warto:
- Samobadanie jąder — krótka, comiesięczna procedura po kąpieli; delikatnie obmacuj każde jądro, sprawdzając grudki, opuchliznę lub twarde miejsca.
- Badanie u urologa — okresowo, zwłaszcza przy niepokojących zmianach.
- USG jąder i moszny — przy wyczuciu zmian lub dolegliwościach bólowych.
Działania edukacyjne
Personel medyczny POZ może przekazać informacje o:
- prawidłowym samobadaniu piersi i jąder,
- znaczeniu regularnych badań profilaktycznych,
- zdrowym stylu życia (dieta, aktywność fizyczna) w profilaktyce nowotworów.
W razie pytań umów wizytę u lekarza POZ lub skontaktuj się z rejestracją.
Kolonoskopia — profilaktyka raka jelita grubego
Program badań przesiewowych raka jelita grubego — finansowany przez NFZ.
Dlaczego warto się zbadać?
Rak jelita grubego należy do najczęstszych nowotworów złośliwych w Polsce. Często rozwija się przez wiele lat bez wyraźnych objawów; wykrycie w późnym stadium znacznie utrudnia skuteczne leczenie.
Cel programu
Celem ogólnopolskiego programu jest zmniejszenie liczby zachorowań i zgonów z powodu raka jelita grubego. Kolonoskopia przesiewowa umożliwia wczesne wykrycie zmian nowotworowych i stanów przedrakowych u osób bez objawów.
Kto może wziąć udział?
Z bezpłatnej kolonoskopii w ramach programu mogą skorzystać m.in.:
- osoby w wieku 50–65 lat,
- osoby w wieku 40–49 lat, u których najbliżsi krewni chorowali na raka jelita grubego,
- osoby, które nie miały kolonoskopii w ostatnich 10 latach.
Nie jest potrzebne skierowanie — wystarczy spełnić kryteria i zgłosić się do placówki realizującej program.
Co to jest kolonoskopia?
Kolonoskopia to badanie endoskopowe jelita grubego — trwa zazwyczaj od 15 do 40 minut i może być wykonane w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym. W ramach programu przesiewowego może obejmować m.in. pobranie wycinków, usunięcie polipów do określonej wielkości oraz badanie histopatologiczne materiału.
Jak zmniejszyć ryzyko?
- Utrzymuj prawidłową masę ciała (BMI 18,5–24,9).
- Stosuj zbilansowaną dietę — porady m.in. na diety.nfz.gov.pl.
- Bądź aktywny fizycznie (spacery, rower, nordic walking).
- Nie odkładaj badań — jeśli się kwalifikujesz, zapisz się na kolonoskopię przesiewową.
Najczęstsze pytania
Czy potrzebuję skierowania?
Nie — wystarczy spełnić kryteria wiekowe i zgłosić się do placówki realizującej program.
Czy badanie jest bolesne?
Dla komfortu pacjenta kolonoskopia może być wykonana w znieczuleniu — szczegóły ustala placówka.
Jak się przygotować?
Placówka udzieli instrukcji (zwykle specjalna dieta i środki przeczyszczające przed badaniem).
Czy muszę płacić?
Nie — program jest finansowany przez NFZ dla osób kwalifikujących się.
Gdzie wykonać kolonoskopię?
SPGZOZ Lipnica Murowana nie realizuje kolonoskopii przesiewowej w ramach tego programu. Aktualną listę placówek w Twojej okolicy znajdziesz w wyszukiwarce programów profilaktycznych NFZ.
W sprawach badań dostępnych w naszej placówce lub skierowań skontaktuj się z rejestracją: Lipnica Murowana 14 68 52 628, Filia Rajbrot 14 68 52 999.